Κατηγορία: Πνευματικά

Ο Αρχιμανδρίτης Σωφρόνιος (Σαχάρωφ), γνωστός στον Ορθόδοξο κόσμο από τα συγγράμματά του, “Ο άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης”, “Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστι”, “Περί Προσευχής”, “Άσκησις και θεωρία” κ. ά., γεννήθηκε το 1896 στη Μόσχα. Σπούδασε στην Κρατική Σχολή Καλών Τεχνών της γενέτειράς του και επιδόθηκε στη ζωγραφική.
Μετά μικρή περίοδο σπουδών στο Θεολογικό Ινστιτούτο του Αγίου Σεργίου στο Παρίσι, αναχώρησε το 1925 για το Άγιον Όρος και εγκαταβίωσε στην Ιερά Μονή του Αγίου Παντελεήμονος. Από το έτος 1959 ζούσε στην Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή του Τιμίου Προδρόμου στο Έσσεξ της Αγγλίας, της οποίας υπήρξε ιδρυτής, κτίτορας και πνευματικός πατέρας. Κοιμήθηκε εν Κυρίω στις 11 Ιουλίου 1993.
Οι επιστολές του προς τον Δαβίδ Μπάλφουρ, που περιλαμβάνονται στο βιβλίο αυτό, είναι τα πρώτα πνευματικά κείμενα του Γέροντος Σωφρονίου. Τα χρόνια της ζωής του που προηγήθηκαν της αλληλογραφίας χαρακτηρίζονται από την έντονη αναζήτηση του Θεού, του Θείου Απολύτου. Ποτέ δεν έπαψε να αναζητά τον τρόπο υπερβάσεως των ορίων της πρόσκαιρης ζωής, αφού σύμφωνα με το λόγο του, “το πνεύμα του ανθρώπου δεν αποδέχεται την ιδέα του θανάτου”.
Οι επιστολές αυτές ανταποκρίνοταν ουσιαστικά στις τρέχουσες πνευματικές ανάγκες του παραλήπτη τους. Παρόλα αυτά εδώ ενυπάρχει ολόκληρη η θεολογία του. Ήδη στη νεαρή αυτή ηλικία του δηλαδή ο Γέροντας Σωφρόνιος είχε διαμορφώσει την άρτια δογματική συνείδησή του. Η ιδιαίτερη όμως αξία των επιστολών έγκειται στο ότι παρουσιάζει τη θεολογία του με ποιμαντική προοπτική. Την διατυπώνει σε άμεση σχέση με τα ερωτήματα του παραλήπτη τους, που εκφράζει την προβληματική της Δύσεως. Κρίνοντας πλέον εκ των υστέρων, βλέπουμε ότι η θαυμαστή Πρόνοια του Θεού προετοίμαζε τον Γέροντα για τον μετέπειτα διάλογό του με τη Δύση, όπου κατόρθωσε τελικά να δώσει καίριες απαντήσεις στις πνευματικές της αναζητήσεις. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Οι σελίδες του βιβλίου αυτού σκοπό έχουν να προσφέρουν μια συνοπτική παρουσίαση των γεγονότων τα οποία κρίνω ουσιώδη για την κατανόηση της Ιστορίας της διαίρεσης των μεγάλων Εκκλησιών της Ανατολής και της Δύσης. Αφήνουμε συνήθως την εξι­στόρηση της αντιδικίας στους θεολόγους – όχι αναίτια: διότι το πεδίο μάχης στο οποίο ρίχνονται αμφότεροι οι εκκλησιαστικοί ηγέτες οριοθετεί ο «χώρος» του δόγμα­τος και των θρησκευτικών συνηθειών. Αλλά οι πόλεμοι δεν ξεκινούν στο πεδίο της μάχης· και, ακριβώς όπως θα ήταν ασύνετο να αναθέσει κανείς μόνο στους στρατιώτες να γράψουν την Ιστορία του πολέμου και των αιτίων του, έτσι είναι χρήσιμο να εξεταστεί το σχίσμα από μια οπτι­κή γωνία που δεν είναι αμιγώς θεολογική. Επιδίωξη μου είναι να καταδείξω πώς το Σχίσμα δεν οφειλόταν κατά κύριο λόγο στις διαφορετικές απόψεις περί της Εκπό­ρευσης του Αγίου Πνεύματος ή του Ευχαριστιακού Άρτου, αλλά είχε τις αιτίες του στον συνδυασμό πολι­τικών γεγονότων, με τις προκαταλήψεις και την εχθρότη­τα που αυτά γέννησαν, και της αυξανόμενης απόκλισης σε θεμελιώδη ιδεολογικά ζητήματα, που έγιναν γνωστά στο ευρύ κοινό μέσα απ’ τα πολιτικά αυτά γεγονότα».

Εορτάζουμε την Παγκόσμια Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού του Κυρίου μας. Και ενώ η σημερινή ημέρα είναι μία ημέρα αναμνήσεως υπό της Εκκλησίας του σταυρικού Πάθους του Λυτρωτή, εντούτοις εμείς έχουμε μία χαρά. Και αυτή η χαρά οφείλεται στο ότι η Σταύρωση του Κυρίου και ο Σταυρός, το όργανο επάνω στο οποίο συνετελέσθη ο φρικτός αλλά και ζωοποιός συγχρόνως θάνατος του Λυτρωτή μας, αποτελεί συγχρόνως και τη δόξα του Κυρίου.

Θα ενθυμείσθε, όταν ο Κύριος πορευόταν προς το σταυρικό Πάθος, είπε τους λόγους: «νυν εδοξάσθη ο Υιός του ανθρώπου» (Ιω. 13:31). Κατά το ανθρώπινο ο σταυρικός θάνατος ήταν ονειδισμός, ήταν η έσχατη ταπείνωση και έσχατη καταφρόνηση του ανθρώπου. 

Αλλά κατά την θεία προοπτική ήταν η μεγαλύτερη δόξα του ενανθρωπήσαντος Υιού του Θεού, η οποία δόξα προετοίμασε την άλλη δόξα της λαμπροφόρου Αναστάσεώς Του. Επειδή λοιπόν πάσχει στον Σταυρό ο Κύριος, αλλά και δοξάζεται πάσχοντας, γι’ αυτό και η Εκκλησία ακόμα και τη Μεγάλη Παρασκευή, ακόμα και τη σημερινή μέρα, μπορεί να εορτάζει τον Σταυρό του Κυρίου αναστάσιμα, χαρμόσυνα, με τη χαρμολύπη αυτή και το σταυροαναστάσιμο ήθος και φρόνημα που χαρακτηρίζει την Ορθόδοξη πίστη και ευσέβειά μας, η οποία πηγάζει μέσα από το Ευαγγέλιο του Χριστού μας. 

Αλλά και ο δεύτερος λόγος, για τον οποίο έχουμε χαρά σήμερα, είναι ότι δια της μετοχής μας στον εορτασμό αυτό αξιωνόμαστε και εμείς, παρά την αμαρτωλότητα και αδυναμία και νέκρωση των πνευματικών μας αισθητηρίων, να μεθέξουμε κάπως σ’ αυτό το μυστήριο του σταυρικού Θανάτου και της λαμπροφόρου Αναστάσεως του Κυρίου μας. Διότι αυτή είναι η Χάρη του Θεού και της Αγίας μας Εκκλησίας, ότι μέσα στην Εκκλησία μας την Ορθόδοξη και Αποστολική οι εορτές δεν είναι κάτι έξω από εμάς, δεν είναι μία ανάμνηση ιστορική ή ψυχολογική, αλλ’ είναι προπάντων μέθεξη και μετοχή στα τελούμενα και εορταζόμενα γεγονότα και πρόσωπα. 

Νομίζω ότι αισθανόμαστε πάντοτε, αλλά και απόψε ιδιαιτέρως, ότι ο Σταυρός του Χριστού είναι η βάση της χριστιανικής μας υπάρξεως. Δεν είναι δυνατό να είναι κανείς Χριστιανός, αν δεν ζει στην ύπαρξή του, εν εαυτώ, τον Σταυρό του Κυρίου, ο οποίος πάντοτε, είπαμε, βιώνεται στην Ορθοδοξία με την προοπτική της Αναστάσεως. 

Ευχόμαστε σ’ όλους να τους βοηθήσει η Χάρη του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού σήμερα, ώστε και αυτοί να εμβαθύνουν σ’ αυτό το μυστήριο του Σταυρού, που είναι το κέντρο της πίστεώς μας, της ζωής μας της χριστιανικής, και να σκεφθούν, αν είναι δυνατό να υπάρξει αλήθεια στον κόσμο έξω από τον Σταυρό του Χριστού. 

Βέβαια ο κόσμος υπόσχεται ότι υπάρχει αλήθεια έξω από τον Σταυρό του Χριστού. Αλλά η πείρα δύο χιλιάδων χρόνων της Εκκλησίας του Θεού, των Αγίων του Θεού και των πτώσεων και δραμάτων που έζησε ο κόσμος και που ζει μέχρι σήμερα –γιατί ο κόσμος, μη δεχόμενος τον Σταυρό του Χριστού, ζει ένα μεγάλο δράμα, το δράμα του αδιεξόδου του εγωϊσμού του– η πείρα λοιπόν αυτή βεβαιώνει ότι δεν υπάρχει αλήθεια για τη ζωή έξω από τον Σταυρό του Χριστού. 

Αλλά αυτό είναι κάτι για το οποίο πρέπει κανείς –και να τον φωτίσει ο Θεός να το καταλάβει, αλλά και να θελήσει ο ίδιος– να πάρει στη ζωή μία ευθύνη πνευματική. Διότι, αν δεν πάρει ο άνθρωπος μία ευθύνη, αν δεν θελήσει να δει τα πράγματα αποφασισμένος να σηκώσει τις συνέπειες της αλήθειας, όσο και αν του στοιχίζουν, τότε φυσικά δεν μπορεί να δεχθεί και τον Σταυρό του Χριστού. Διότι ο Σταυρός του Χριστού δημιουργεί στον άνθρωπο ευθύνη. Έχει απαίτηση ο Θεός με τον Σταυρό Του από τον άνθρωπο. Και αν ο άνθρωπος δεν δεχθεί την απαίτηση του Θεού δια του Σταυρού τού Υιού Του, δεν μπορεί να δεχθεί ούτε τον Σταυρό του Χριστού, ούτε να καταλάβει το νόημα του Σταυρού του Χριστού, και τότε ζει μία ζωή ανεύθυνη, χωρίς νόημα και χωρίς σταυρό, αλλά και συγχρόνως ζωή χωρίς Χάρη και χωρίς χαρά και ανάσταση. 

Και νομίζω ότι αυτό είναι το δράμα γενικά του σύγχρονου ανθρώπου σήμερα, ο οποίος δεν έχει χαρά, διότι δεν έχει την Ανάσταση του Χριστού. Και δεν έχει την Ανάσταση του Χριστού, διότι δεν έχει τον Σταυρό του Χριστού. Και δεν έχει τον Σταυρό του Χριστού, διότι δεν θέλει να πάρει υπεύθυνα το θέμα του Σταυρού του Κυρίου, το θέμα της πίστεως.

(1981) Από το βιβλίο: Αρχιμανδρίτου Γεωργίου, Ομιλίες σε ακίνητες Δεσποτικές και Θεομητορικές Εορτές. Έκδ. Ι.Μ. Οσίου Γρηγορίου, Άγιον Όρος 2015, σελ. 22.

Πηγή : katanixi.gr

Λίγο πριν μπει στο νοσοκομείο, πήγα μια μέρα να τον δω. Ήταν μόνος του κι έκλαιγε κι έλεγε: – Λάλει, Κύριε, και ο δούλος Σου ακούει… – Γέροντα, φοβάσαι; τον ρωτάω. – Τι να φοβηθώ; Τον Θεό Τον αγαπώ, Βαγγέλη, Βαγγέλη τον Θεό Τον αγαπώ!» Ο πατήρ Ευάγγελος Παπανικολάου έζησε κοντά στον άγιο Ευμένιο από παιδί, μετά ως έφηβος, μα και αργότερα ως νέος γιατρός. Όσα άκουσε κι είδε κι εψηλάφισε τα καταθέτει σε ένα βιβλίο μεστό χάριτος. Ο πατήρ Ευάγγελος μας προσκαλεί να βρεθούμε κι εμείς για λίγο παρά τους πόδας του μεγάλου αγίου των ημερών μας, που διακόνησε -χανσενικός κι ο ίδιος- τον ανθρώπινο πόνο, καθώς και κοντά σε όσους βάδισαν μαζί με εκείνον παρόμοια μαρτυρική οδό. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου) Τα έσοδα του συγγραφέα από αυτό το βιβλίο θα προσφερθούν υπέρ των έργων της Ιεράς Μητροπόλεως Καμερούν.

Μεγάλα διδάγματα, χωρίς διδακτισμό, για την πιο συχνή «αρρώστεια» μικρών και μεγάλων: τον εγωισμό, προσφέρει αυτό το βιβλίο μας. Η συγγραφέας εστιάζει στις φυσικές συνέπειες του εγωισμού και αποδεικνύει -χωρίς περιττά λόγια- το μεγάλο κακό που επιφέρει και στα έμψυχα όντα, αλλά και στην κτιστή πλάση. Δίνει και τη λύση και τον τρόπο απαλλαγής από το μεγάλο αυτό κακό, που είναι η αγάπη.

Ο άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης όπως τον έζησα

«…Όταν αναπολώ τα περασμένα, σκέφτομαι καμιά φορά ότι, όπως εγώ έζησα τον Άγιο Ιάκωβο, έτσι και σήμερα υπάρχουν και ζουν ανάμεσά μας άλλοι άνθρωποι, είτε μοναχοί, είτε ιερείς ή απλοί λαϊκοί, που φαίνονται σαν κοινοί άνθρωποι, αλλά είναι Άγιοι. Όταν μάλιστα βλέπεις κάποιους ανθρώπους να ζουν ιδιαίτερα προσεκτική ζωή και να είναι ταπεινοί. Πιστεύω πως η ταπείνωση είναι το κατ’ εξοχήν γνώρισμα των Αγίων. Κι είναι αυτή ακριβώς η ταπείνωση που τους κάνει να κόβουν το θέλημά τους και να γεμίζουν αγάπη για τον διπλανό τους. Όποιος δεν είναι ταπεινός, δεν μπορεί να αγαπήσει…».

Η μορφή ενός σύγχρονου αγίου, του Αγίου Ιακώβου (Τσαλίκη) του εν Ευβοία,

μέσα από την περιγραφή του Μητροπολίτου Σισανίου και Σιατίστης κ. Παύλου (Ιωάννου).

Στην εποχή μας όπου βάλλεται με μένος τόσο η ιδιότητα του πατέρα όσο και η μορφή του ορθοδόξου ιερέα, η έκδοση αυτή καταθέτει τις εμπειρίες και τις πράξεις εγγάμων ιερέων της εποχής μας που διακρίθηκαν και ως πατέρες και ως ποιμένες. Τα κείμενα συλλέχθηκαν μετά από έρευνα δύο ετών και η ξεχωριστή αυτή έκδοση συγκεντρώνει πολύτιμες μαρτυρίες σύγχρονων συγγραφέων, επιστημόνων αλλά και ιερέων, παιδιών και εγγονών εγγάμων ιερέων της εποχής μας. Ταπεινά καταθέτουν τις αναμνήσεις τους από τη ζωή τους κοντά σε αγωνιστές λευίτες, ζωντανεύοντας στιγμές και αναμνήσεις από τα χωριουδάκια τα σκαρφαλωμένα στα βουνά της Ηπείρου ως τα αγιασμένα χώματα της Κρήτης και από την Ιωνία και την Πόλη ως την Αθήνα και την Πελοπόννησο, αλλά και τα γεμάτα από παπαδιαμαντική ατμόσφαιρα ξωκκλήσια της Ύδρας. Την έκδοση προλογίζει η πρεσβυτέρα Ελένη Λεφάκη Στάτη από τον Αρχάγγελο της Ρόδου, ενώ στην εισαγωγή παρατίθεται ένα κείμενο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη για τον πατέρα του π. Αδαμάντιο. Τα υπόλοιπα κείμενα υπογράφουν: Γεώργιος Αντωνάκης για τον παπα Αντρέα Αντωνάκη, Νικόλαος Σταματάκης για τον παπα Γιώργη Σταματάκη, π. Διονύσιος Ταμπάκης, για τους Χριστομαραθωνοδρόμους ιερείς των ηπειρώτικων βουνών, Πορφύρης Νταλιάνης για τον π. Στέφανο Νταλιάνη βοηθό του αγίου Ευμενίου, Σταυρούλα Σεϊτανίδου Σταμάτη για τον π. Κωνσταντίνο Στρατηγόπουλο, Νίκη Γαλάνη για τον πατέρα της, Μαρία Κοτοπούλη για τον παππού της π. Ανδρέα, Σταύρος, Βασίλης, Νεκτάριος, Παρασκευή και Παύλος Πουλογιαννόπουλος για τον π. Γεώργιο Πουλογιαννόπουλο, Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου για τον πατέρα του, Γεώργιος Παπαθανασόπουλος για τον παππού του π. Γεώργιο Ψαλτόπουλο, Αρχιμ. Δοσίθεος, ηγούμενος Τατάρνης για τους εγγάμους ιερείς της Πόλης, Δημήτριος Γ. Μεταλληνός για τον π. Γεώργιο Μεταλληνό, Αρχιμανδίτης Μεθόδιος Κρητικός για τον παπα Γιώργη Κρητικό, π. Βασίλειος Χριστοδούλου για τον παπα Γιώργη Σκόνδρα, π. Βίργκιλ Γκεοργκίου για τον π. Κωνσταντίν Γκεοργκίου, Ελπίδα Πατεράκη – κείμενο “Παπαδοπαίδια με φτερά”.

Αυτά τα «25 μαθήματα για την ελληνική ιστορία» δεν συνιστούν μια γραμμική ιστορική αφήγηση. Επιμένουν αφ’ ενός στην απαραίτητη ιστορική περιοδολόγηση –τις τρεις ιστορικές φάσεις της ιστορίας του ελληνικού έθνους και τη διάκριση των περιόδων της ιστορίας του νεώτερου ελληνισμού από το 1204 μέχρι σήμερα– ενώ εγκύπτουν λεπτομερέστερα στα γεγονότα της σύγχρονης ιστορίας, από την Επανάσταση του 1821 μέχρι σήμερα. Τα πρόσφατα ιστορικά γεγονότα, άλλωστε, συνιστούν εν πολλοίς την εξέλιξη παλαιότερων τάσεων και τον καμβά πάνω στον οποίο εγγράφεται η ίδια η παρούσα πολιτική, κοινωνική και πολιτισμική πραγματικότητα.

Αναζητώντας, λοιπόν, λύση στα υπαρξιακά αδιέξοδα που βιώνουμε, κατέληξα στο συμπέρασμα πως αυτή δεν μπορεί να ανευρεθεί αν δεν επιχειρηθεί ένας έστω διαγραμματικός απολογισμός της ιστορικής πορείας του ελληνισμού, καθώς η ιδιοπροσωπία του ελληνικού έθνους είναι ιστορικής υφής, δηλαδή μπορεί να αντικρίσει το ίδιο του το μέλλον μόνον εφ’ όσον έχει μια βαθιά συνείδηση και γνώση της ιστορικής του διαδρομής και της συνέχειας του. Και παρότι κάτι τέτοιο ισχύει για όλα τα έθνη, για τους νεώτερους Έλληνες αποκτά αποφασιστική σημασία, δεδομένης της υπαρξιακής κρίσης που βιώνουμε μετά το 1922: το άλλοτε υπαρκτό πολιτισμικό, γεωγραφικό και πληθυσμιακό εύρος έχει αντικατασταθεί, κατ’ εξοχήν, από το ιστορικό βάθος.

Ωστόσο η πρόσκτηση μιας ιστορικής συνείδησης δεν είναι κάτι απλό ή εύκολο. Διότι αυτό το «μαρμάρινο κεφάλι» μιας μακραίωνης ιστορίας κινδυνεύει, «να εξαντλήσει τους αγκώνες μας». Κινδυνεύει να μας οδηγήσει στην απραξία κατέναντι στο μέγεθος μιας ιστορίας που φαντάζει δυσβάστακτη για τις μικρές, στενές μας πλάτες. Γι’ αυτό και πολλοί χάνονται μέσα στα τενάγη του Μαραθώνα ή στα πεδία των Γαυγαμήλων και του Ματζικέρτ, αδυνατώντας να πραγματοποιήσουν την απαραίτητη ιστορική διάκριση που χαρακτηρίζει μια εδραία και ισορροπημένη συνείδηση.