Εγκύκλιος Ιεράς Συνόδου Της Εκκλησίας Της Ελλάδος.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ
ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

Δ/νσις : Ἰωάννου Γενναδίου 14 – 115 21, Ἀθῆναι
Τηλ. 210-72.72.204, Fax 210-72.72.210, e-mail: contact@ecclesia.gr
Πρωτ. 1360
Ἀριθ.
Ἀθήνησι τῇ 16 ῃ Μαρτίου 2020
Διεκπ. 603

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ 3014

Πρός
Τό Χριστεπώνυμον Πλήρωμα
τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος
Θέμα: «Περί τῆς Ἑορτῆς τῆς 25 ης Μαρτίου»
Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,
«Εὐαγγελίζου γῆ, χαράν μεγάλην» ψάλλουμε σήμερα οἱ Ὀρ-
θόδοξοι Χριστιανοί στούς Ναούς μας, γιά νά τιμήσουμε τόν Εὐαγ-
γελισμό τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου. Καί ταυτοχρόνως, σέ κοινή
ἑορτή, ὁ Ἑλληνισμός πανηγυρίζει τήν Ἐπέτειο τοῦ 1821. Τήν
ἔναρξη τῆς Μεγάλης Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως. Τοῦ ἱεροῦ
Ἀγώνα τῆς ἀπροσμέτρητης ἀποφασιστικότητας, τόλμης, θάρρους
καί θυσίας γιά τήν ἐλευθερία.
Οἱ πρόγονοί μας, οἱ γενναῖοι Φιλικοί, οἱ πρωταγωνιστές τοῦ
Ἀγώνα, οἱ μαχητές τῆς ἀπελευθερώσεως, εἶχαν ἀπό τήν προηγού-
μενη χρονιά, ἤδη ἀπό τό 1820, ὁρίσει τήν ἡμέρα τοῦ Εὐαγγελι-
σμοῦ, ὡς ἡμέρα τοῦ ἀπελευθερωτικοῦ ξεσηκωμοῦ. Ἤθελαν ἔτσι
νά ἐκφράσουν μέ τόν πιό δυνατό καί συμβολικό τρόπο τούς ἄρρη-
κτους δεσμούς μεταξύ τῆς Ὀρθοδοξίας καί τοῦ Γένους. Οἱ Ἕλλη-
νες πολέμησαν γιά τήν Πίστη καί τήν Πατρίδα.
Ἡ Ἑλληνική Ἐπανάσταση δέν μοιάζει μέ καμμία ἄλλη ἐπα-
νάσταση τῆς ἐποχῆς. Ἀξιοποιεῖ μέν ἰδέες ἀπό ἄλλα ἐπαναστατικάκινήματα τῶν χρόνων ἐκείνων, ἀλλά δέν εἶναι ἀντίγραφο κα-
μμιᾶς. Εἶναι ἐπανάσταση μέ ἐθνικό καί θρησκευτικό χαρακτήρα.
Ἔχει ὡς κίνητρο τήν ἀπελευθέρωση τῶν Ἑλλήνων ἀπό τούς Ὀθω-
μανούς. Ἔχει ὡς πνευματικό στήριγμα τήν πίστη στήν θεία Πρό-
νοια καί τόν σεβασμό πρός τούς πολυάριθμους Νεομάρτυρες, πού
βρῆκαν θάνατο ὁμολογώντας τήν πίστη τους στόν Χριστό.
«Μάχου ὑπέρ Πίστεως καί Πατρίδος», ἔγραφε στήν Προκή-
ρυξη τῆς 24ης Φεβρουαρίου τοῦ 1821 ὁ Ἀλέξανδρος Ὑψηλάντης.
Τό φρόνημα καί ἡ πίστη τῶν Ἀγωνιστῶν τοῦ ‘21 ὑπάρχει
μέσα στόν λόγο καί στίς πράξεις τους. Ὁ Θεόδωρος Κολοκοτρώ-
νης ἔβαλε τόν Σταυρό στήν πρώτη σημαία πού πρόχειρα κατα-
σκεύασε. Χαρακτηριστικά ὁ ἴδιος εἶπε, μετά τήν ἀπελευθέρωση,
στούς μαθητές τοῦ πρώτου Γυμνασίου τῆς Ἀθήνας: «Ὅταν πήραμε
τά ὅπλα, πρῶτα εἴπαμε ὑπέρ Πίστεως καί ὕστερα ὑπέρ Πατρίδος».
Καί ὁ Σαμιώτης λόγιος Γεώργιος Κλεάνθης, κατέγραψε μέ
στίχους τά ἰδανικά τῶν Ἀγωνιστῶν: «Γιά τοῦ Χριστοῦ τήν Πίστη
τήν Ἁγία καί τῆς Πατρίδος τήν Ἐλευθερία».
Στά Συντάγματα τῶν Ἐθνικῶν Συνελεύσεων τοῦ Ἀγώνα,
ὑπάρχει στό Προοίμιο ἡ φράση ἡ ὁποία καί σήμερα διατηρεῖται
στό Σύνταγμά μας: «Εἰς τό ὄνομα τῆς Ἁγίας καί Ὁμοουσίου καί Ἀδι-
αιρέτου Τριάδος!».
«Ἡ Ἑλληνική Ἐπανάσταση εἶναι ἡ πιό πνευματική ἐπανά-
σταση πού ἔγινε στόν κόσμο. Εἶναι ἁγιασμένη», ἐπισημαίνει ὁ Φώ-
της Κόντογλου. Καί συνεχίζει: «Στήν Πόλη κρεμάστηκε ὁ Πατριάρ-
χης Γρηγόριος, ἀνοίγοντας πρῶτος τό μαρτυρολόγιο τῆς Ἐπανάστα-
σης. Ὁ Ἀθανάσιος Διάκος πολέμησε σάν νέος Λεωνίδας καί σουβλί-
στηκε γιά τήν πίστη του. Ὁ Παλαιῶν Πατρῶν Γερμανός, ὁ Ἠσαΐας
Σαλώνων, ὁ Ρωγῶν Ἰωσήφ, ὁ Παπαφλέσσας… καί ἄλλοι πολλοί πο-
λεμήσανε γιά τήν ἁγιασμένη πατρίδα τους. Στήν Τριπολιτσά κλει-
στήκανε στή φυλακή κατά τήν Ἐπανάσταση οἱ δεσποτάδες τοῦ Μο-
ριά καί οἱ περισσότεροι πεθάνανε μέ ἀβάσταχτα μαρτύρια. Τό ἴδιο
καί στήν Πόλη, φυλακωθήκανε καί κρεμαστήκανε πολλοί δεσποτά-
δες».
Οἱ πρωτεργάτες τοῦ 1821, ἦσαν Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί. Εἶ-
χαν συνείδηση τῆς διαχρονικῆς συνέχειας τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Τό
ὁμολογοῦν ἀπερίφραστα οἱ ἴδιοι. Τό λόγο τους ἀκοῦμε καί σήμερα
νά ἀντηχεῖ. «Γι’ αὐτά πολεμήσαμε», ἔλεγε ὁ Μακρυγιάννης, δεί-
χνοντας σπασμένες ἀρχαῖες κολῶνες. Καί ὁ πρῶτος Κυβερνήτηςτῆς ἐλεύθερης Ἑλλάδος, ὁ Ἰωάννης Καποδίστριας, ἤθελε τά ἑλλη-
νόπουλα νά λαμβάνουν παιδεία ἑλληνορθόδοξη μέ κείμενα Χρι-
στιανικά καί Ἀρχαῖα Ἑλληνικά.
Τιμοῦμε σήμερα ὅλους αὐτούς, γνωστούς καί ἀγνώστους
ἥρωες πού μέ αὐτοθυσία ἀγωνίσθηκαν καί ἔπεσαν γιά τήν Ἐλευ-
θερία μας. Κληρικούς καί λαϊκούς, ἄνδρες καί γυναῖκες, ὁπλαρχη-
γούς στήν στεριά, ναυτικούς στήν θάλασσα. Τιμοῦμε σήμερα, Ἕλ-
ληνες καί Φιλέλληνες.
Στούς πρωτεργάτες καί τούς ὁραματιστές, σέ ἐκείνους οἱ
ὁποῖοι σχεδίασαν καί σέ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι πραγματοποίησαν τό
ἔπος τοῦ 1821, δέν ὀφείλουμε μόνο πολλά, ὀφείλουμε τά πάντα·
τήν μετέπειτα ἱστορική καί ἐθνική ὕπαρξή μας.
Σέ ἕνα χρόνο συμπληρώνονται 200 ἔτη ἀπό τήν Ἐπανά-
σταση. Ἐν ὄψει τοῦ 2021, ἡ Ἐκκλησία μας προετοιμάζεται γιά νά
τιμήσει μέ τόν τρόπο πού ἁρμόζει τήν μεγάλη αὐτή Ἐπέτειο. Γιά
νά ξαναφέρουμε στήν μνήμη τά γεγονότα. Γιά νά συναντηθοῦμε
μέ τίς ἀξίες πού τροφοδότησαν τό ἐπαναστατικό φρόνημα, τήν
μαχητικότητα, τόν πατριωτισμό καί τά δημοκρατικά ἰδανικά τῶν
Ἀγωνιστῶν.
Ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, ἀπό τό 2012,
ἔχει ξεκινήσει τήν διοργάνωση δέκα ἐπιστημονικῶν συνεδρίων
γιά τήν περίοδο τῆς Τουρκοκρατίας καί τό 1821. Στό τέλος τοῦ
2021 θά κυκλοφορηθοῦν οἱ δέκα τόμοι τῶν Πρακτικῶν μέ ὅλες τίς
εἰσηγήσεις καί θά εἶναι στήν διάθεση κάθε ἀναγνώστη.
Σέ συνεργασία μέ τό Ὑπουργεῖο Παιδείας, ἔχει προγραμμα-
τισθεῖ, καί ἤδη ὑλοποιεῖται, ἡ διοργάνωση μαθητικῶν διαγωνι-
σμῶν γιά τήν προετοιμασία βίντεο μικρῆς διαρκείας ἀπό μαθητές
καί μαθήτριες Γυμνασίων. Τά θέματα ἀφοροῦν στήν ζωή καί στήν
δράση μεγάλων μορφῶν τῆς προεπαναστατικῆς, τῆς ἐπαναστατι-
κῆς καί τῆς μετεπαναστατικῆς περιόδου.
Προσφέρονται δέ νέα κατηχητικά βοηθήματα σέ γονεῖς καί
κατηχητές, ὥστε νά μαθαίνουν τά παιδιά μας μέ κατανοητό καί
εὐχάριστο μαζί τρόπο, τήν Ἑλληνική Ἱστορία ἀπό τήν ἀρχαιότητα
μέχρι σήμερα.
Ἡ Εἰδική Συνοδική Ἐπιτροπή Πολιτιστικῆς Ταυτότητος σέ
συνεργασία μέ τίς κατά τόπους Ἱερές Μητροπόλεις ἔχει προγραμ-
ματίσει σειρά λατρευτικῶν, ἐπιστημονικῶν, πολιτιστικῶν καί
καλλιτεχνικῶν ἐκδηλώσεων γιά τό ἔτος 2021, ὥστε νά διαδοθεῖστίς τοπικές κοινωνίες τό Χριστιανικό καί πατριωτικό μήνυμα τοῦ
1821, μέσα στήν πληρότητά του.
Ὁ κόσμος ἐξελίσσεται. Ἀλλάζει. Οἱ κοινωνίες μεταβάλλον-
ται. Ἡ Ἑλλάδα προχωράει. Ἐμεῖς, ὡς ἀπόγονοι τῶν Ἑλλήνων πού
ἀπελευθέρωσαν «μιά χώρα μικρή· ἕνα πέτρινο ἀκρωτήρι στήν
Μεσόγειο» (Γ. Σεφέρης), ἔχουμε πάντα τήν ἀνάγκη νά κοινω-
νοῦμε τό «ἀθάνατο κρασί τοῦ ‘21».
Προχωροῦμε μέ ἐπίγνωση τῶν ἐξελίξεων, τῶν ἀπαιτήσεων
καί τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐποχῆς μας. Στήν πορεία αὐτή, κρατοῦμε
στήν ψυχή μας ζωντανό τόν σεβασμό τῶν προγόνων μας πρός
τόν Χριστό καί τήν Ἑλλάδα.
Σήμερα ἡ πατρίδα μας καί ἡ ἀνθρωπότητα ὁλόκληρη ἀντι-
μετωπίζει τήν πανδημία τοῦ κορωνοϊοῦ. Στούς Ἱερούς Ναούς μας
πρός ἀποφυγή τῶν συναθροίσεων καί τῆς μεταδόσεως τῆς νόσου
δέν τελοῦνται τά Ἱερά καί Ζωηφόρα Μυστήρια. Ἡ ἑνότητά μας
ἀποκτᾶ τήν χάρη τῶν Ἁγίων Νεομαρτύρων μέσα ἀπό τήν θερ-
μουργό πίστη μας, τήν προσευχή μας, τήν μελέτη τοῦ Εὐαγγε-
λίου, τήν ὑπομονή καί τήν ἀγάπη μας. Οἱ Ὀρθόδοξοι Ἕλληνες
στεκόμαστε ὄρθιοι μέ ὑπευθυνότητα, ἔχοντας τήν ἐλπίδα μας
στόν Θεό. Ὅπως τό Γένος μας ἄντεξε τήν καταπίεση τῆς μακρᾶς
δουλείας μέ πίστη καί μέ προσευχή καί ἀνέστη, ἔτσι καί σήμερα
θά ἀντιμετωπίσουμε τόν κίνδυνο γιά τήν ὑγεία μας μέ σταθερή
τήν πίστη μας, εὐαγγελιζόμενοι τό φῶς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυ-
ρίου μας.
Τό 1821 μᾶς ἐμπνέει. Ὡς ἀνεξάντλητη πηγή καί πρόσκληση
ἐγρηγόρσεως. Ἔχουμε χρέος ποτέ νά μή λησμονοῦμε…
Αἰωνία ἡ μνήμη τῶν ὑπέρ Πίστεως καί Πατρίδος εὐκλεῶς
ἀγωνισαμένων καί ἡρωικῶς πεσόντων!

† Ὁ Ἀθηνῶν Ι Ε Ρ Ω Ν Υ Μ Ο Σ, Πρόεδρος
† Ὁ Θεσσαλονίκης Ἄνθιμος
† Ὁ Παραμυθίας, Φιλιατῶν καί Γηρομερίου Τίτος
† Ὁ Μηθύμνης Χρυσόστομος
† Ὁ Τριφυλίας καί Ὀλυμπίας Χρυσόστομος
† Ὁ Μεσσηνίας Χρυσόστομος
† Ὁ Λευκάδος καί Ἰθάκης Θεόφιλος
† Ὁ Θηβῶν καί Λεβαδείας Γεώργιος
† Ὁ Παροναξίας Καλλίνικος† Ὁ Φωκίδος Θεόκτιστος
† Ὁ Νέας Κρήνης καί Καλαμαριᾶς Ἰουστῖνος
† Ὁ Φιλίππων, Νεαπόλεως καί Θάσου Στέφανος
† Ὁ Σισανίου καί Σιατίστης Ἀθανάσιος
Ὁ Ἀρχιγραμματεύς
† Ὁ Ὠρεῶν Φιλόθεος
Ἀκριβές Ἀντίγραφον
Ὁ Ἀρχιγραμματεύς
† Ὁ Ὠρεῶν Φ ι λ ό θ ε ο ς

Κοινοποίησις:
Εἰδικήν Συνοδικήν Ἐπιτροπήν
Πολιτιστικῆς Ταυτότητος

Επιστολή Αρχιεπισκόπου Πρός υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων.

Πρός
τήν Ἀξιότιμον
κ. Νίκην Κεραμέως
Ὑ πουρ γόν Παι δείας καί Θρη σκευ μά των
Εἰς Ἀμαρούσιον

Ἀξιότιμη κυρία Ὑπουργέ,
Συ νο δικῇ ἐντολῇ καί ἐξουσιοδοτήσει, ἀπευθυνόμεθα πρός
ὑμᾶς, ἀναφορικῶς πρός τροποποίησιν τῆς υπ’ ἀριθ. 2867/Υ1/16.3.2020
Κ.Υ.Α. μέ τίτλον: «Επιβολή του μέτρου της προσωρινής απαγόρευσης της
τέλεσης κάθε είδους λειτουργιών και ιεροπραξιών στους θρησκευτικούς
χώρους λατρείας για το χρονικό διάστημα από 16.3.2020 έως 30.3.2020»
(ΦΕΚ Β ́ 672/16.3.2020), ἡ ὁποία ἐξεδόθη ἐν ὄψει τῆς πανδημίας τοῦ
κορωνοϊοῦ, ἡ ὁποία πλήττει καί τήν Πατρίδα μας.
Διαθέτετε προσωπικήν γνώσιν καί ἀντίληψιν, ὡς πρός τήν
διάθεσιν συνεργασίας τῆς ἡμετέρας Μετριότητος, ὡς καί τῶν πλείστων
ἁγίων Ἀρχιερέων τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς
Ἑλλάδος μετά τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διά τήν διαχείρισιν τῆς
δυσκόλου καί ὀδυνηρᾶς αὐτῆς καταστάσεως, ἥτις ἐνέσκηψεν εἰς τήν
Πατρίδα μας.
Ἐντός τοῦ πλαισίου αὐτῆς τῆς καλῆς διαθέσεως καί ἀρίστης,
ἄχρι τοῦδε, συνεργασίας ὑμῶν τε καί ἡμῶν, παρακαλοῦμεν ὅπως ἐξετάσητε
καί τάς ὡς κάτωθι προτάσεις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς
Ἑλλάδος, αἱ ὁποῖαι ἔχουν ὡς στόχον, πλέον τῆς ἀντιμετωπίσεως της
πανδημίας, καί τήν διαφύλαξιν καί διατήρησιν τῆς κοινωνικῆς εἰρήνης καί
τήν στήριξιν τῆς λαϊκῆς βάσεως τῆς Ἐκκλησίας, τοῦ Ὀρθοδόξου Αὐτῆς
πληρώματος, τό ὁποῖον διατηρεῖ μίαν ζῶσαν σχέσιν μέ τήν Θείαν Λατρείαν,
τήν Ἐκκλησίαν ἐν γένει καί τούς ποιμένες Αὐτῆς.
Κατόπιν τούτων, προτείνομεν τά ὡς κάτωθι:
1) Ἐπειδή εἰς τήν Κ.Υ.Α. (παρ. 4 τοῦ ἄρθρου μόνου) δέν
ἐπιτρέπεται ἡ τέλεσις Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν ἤ Θείων Λειτουργιῶν οὔτε εἰς τάς
Ἱεράς Μονάς ἤ Ἡσυχαστήρια, παρ’ ὅτι μάλιστα ἔχει ληφθεῖ μέριμνα διά τήν
ἀπαγόρευσιν προσελεύσεως προσκυνητῶν εἰς αὐτάς («δεν θα δέχονται
κοινό και πιστούς σε οργανωμένες ή ατομικές προσκυνηματικές
επισκέψεις»), παρακαλοῦμεν ὅπως προβλεφθῇ ἡ δυνατότης ἀπροσκόπτουτελέσεως τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν εἰς τάς Ἱεράς Μονάς κεκλεισμένων τῶν
θυρῶν, ὅταν μάλιστα τά μέλη τῶν Ἀδελφοτήτων ἀκολουθοῦν κοινοβιακήν
ζωήν εντός τοῦ αὐτοῦ μοναστηριακοῦ συγκροτήματος.
Ἔχουμε δεχθεῖ σωρείαν διαμαρτυριῶν τῶν Ἱερῶν Μονῶν, αἱ ὁποῖαι ἔχουν
μέν παύσει τήν ὑποδοχήν προσκυνητῶν, ἀλλά ἀδυνατοῦν νά ἀντιληφθοῦν
τόν λόγον τῆς ἀπαγορεύσεως τοῦ προγράμματος Λειτουργιῶν καί
Ἀκολουθιῶν διά τάς ἀνάγκας τῶν ἱερῶν αὐτῶν Ἀδελφοτήτων.
2) Νά ἐπιτραπῇ ἡ τέλεσις τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν καί Θείων
Λειτουργιῶν ἀπό ἕναν καί μόνον λειτουργόν εἰς τούς Ἱερούς Ναούς, ἄνευ
συμμετοχῆς πιστῶν. Τοῦτο θά διευκολύνῃ τά μέγιστα τήν ἁγιαστικήν
ἀποστολήν τῆς ποιμαινούσης Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία ὀφείλει νά δέεται καί νά
προσεύχεται ὑπέρ ὑγείας τοῦ λογικοῦ Αὐτῆς ποιμνίου, ἀλλά θά συντελέσῃ
καθοριστικά καί εἰς τήν διατήρησιν τῆς ψυχραιμίας τῶν λαϊκῶν μελῶν τῆς
Ἐκκλησίας, διότι ἡ αἴσθησις ὅτι ἡ Ἐκκλησία λειτουργεῖ, ἔστω καί δίχως τήν
ἰδικήν των σωματικήν παρουσίαν, ἀποτελεῖ πηγήν πνευματικῆς δυνάμεως
καί αἰσιοδοξίας. Ἀπολύτως ἀπαραίτητος θεωρεῖται ἡ εἰδική πρόβλεψις
τελέσεως Θείων Λειτουργιῶν, ἄνευ παρουσίας πιστῶν, εἰς τούς Ἱερούς
Ναούς τῶν Νοσηλευτικῶν Ἱδρυμάτων, εἰς τούς ὁποίους διακονοῦν Ἱερεῖς
ἔχοντες εἰδικήν ἐκπαίδευσιν καί συνεργαζόμενοι ἄριστα μέ τάς κατά
τόπους διοικήσεις καί τό προσωπικόν αὐτῶν.
3) Εἰς τήν παρ. 6 τῆς Κ.Υ.Α., κατά τήν ὁποίαν προβλέπεται ὅτι:
«Επιτρέπεται
η τέλεση λειτουργίας
αποκλειστικά προς το σκοπό
μετάδοσης από εθνικής ή τοπικής εμβέλειας τηλεοπτικό ή ραδιοφωνικό
μέσο, με την παρουσία του απολύτως αναγκαίου προσωπικού του μέσου»,
παρακαλοῦμεν ὅπως προστεθῇ ὅτι ἐπιτρέπεται: α) ἡ τέλεσις Ἱερῶν
Ἀκολουθιῶν (ὄχι μόνο «λειτουργίας», ὅπως προφανῶς ἐκ παραδρομῆς
ἐγράφη) δια τόν αὐτόν λόγον (ἀναμεταδόσεως), β) ἡ τέλεσις Ἱερῶν
Ἀκολουθιῶν διά λόγους διαδικτυακῆς ἀναμεταδόσεως, ἀφοῦ πολλοί Ἱεροί
Ναοί ἀνά τήν Ἐπικράτειαν διαθέτουν ἀνάλογον δυνατότητα, γ) ἡ τέλεσις
Λειτουργιῶν καί Ἀκολουθιῶν, ἐπίσης μέ τό ἀναγκαῖον προσωπικόν τοῦ
Ἱεροῦ Ναοῦ (π.χ. Ἱερέα καί ἱεροψάλτην, ἄνευ τῆς συμμετοχῆς πιστῶν).
4) Εἰς τό πρῶτον ἐδάφιον τῆς παρ. 5 τοῦ ἄρθρου μόνου
ἐπιτρέπεται ἡ τέλεσις Ἐξοδίου Ἀκολουθίας ἐπί παρουσίᾳ τῶν στενῶν
συγγενῶν καί μέ τό δεύτερον ἐδάφιον κηρύσσονται ὡς ὑπεύθυνοι διά τήν
ἐπίβλεψιν αὐτῆς τῆς ῥυθμίσεως αἱ διοικητικαί ἀρχαί τοῦ δημοτικοῦ
κοιμητηρίου («Οι αρχές που είναι υπεύθυνες για τη λειτουργία καιδιαχείριση των κοιμητηρίων επιβλέπουν την ορθή εφαρμογή του παρόντος
και οφείλουν να αποτρέπουν την προσέλευση προσώπων στα οποία δεν
επιτρέπεται η συμμετοχή στην τελετή, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο»).
Παρακαλοῦμε νά διευκρινισθῇ ὅτι ἐξακολουθεῖ νά ἐπιτρέπεται καί ἡ
τέλεσις Ἐξοδίου Ἀκολουθίας καί εἰς ἑτέρους Ἱερούς Ναούς, πλήν τῶν
Κοιμητηριακῶν Ναῶν, διότι ἰδίως εἰς τάς ἐπαρχιακάς Ἱεράς Μητροπόλεις
καί Ἐνορίας, αἱ ἐν λόγῳ Ἀκολουθίαι τελοῦνται εἰς τούς Ἐνοριακούς
Ἱερούς Ναούς (ὑφίστανται μάλιστα καί Κοιμητήρια ἄνευ Ἱερῶν Ναῶν), οἱ
δέ διοικήσεις τῶν ἐν λόγῳ Ἐνοριακῶν Ἱερῶν Ναῶν, θά εἶναι ὑπεύθυνοι διά
τήν τήρησιν τοῦ πρώτου ἐδαφίου περί περιωρισμένης προσελεύσεως τῶν
πιστῶν.

Ἀξιότιμη κυρία Ὑπουργέ,
Ἔχοντες τήν βεβαιότητα ὅτι θά ἀποδώσητε τήν δέουσαν
προσοχήν εἰς τάς ὡς ἄνω προτάσεις τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς
Ἑλλάδος, δηλοῦμεν καί πάλιν τήν συμπαράστασιν Αὐτῆς εἰς τόν μεγάλο
ἀγῶνα, τόν ὁποῖον διεξάγει ἡ ἔντιμος Ἑλληνική Κυβέρνησις διά τήν
ἀντιμετώπισιν τῆς ἐνσκηψάσης πανδημίας καί ἐπι κα λούμεθα ἐφ’ ὑμᾶς καί
ἐπί τά ἔργα ὑμῶν δαψιλῆ τήν εὐλογίαν τοῦ Δωρεοδότου Θεοῦ καί
διατελοῦμεν με τ’ εὐχῶν.

† Ὁ Ἀθηνῶν Ι Ε Ρ Ω Ν Υ Μ Ο Σ, Πρόεδρος

Περὶ συμμετοχῆς τῶν πιστῶν εἰς τὴν Θ. Κοινωνίαν

 π. Ηλίας Μαστρογιαννόπουλος

Κατά τὰς τελευταίας δεκαετίας ἔχει παρατηρηθεῖ ὅτι πολλοὶ πιστοί, ἐν ὄψει τῶν ἁγίων ἡμερῶν τοῦ Πάσχα καὶ τῶν Χριστουγέννων, συνωθοῦνται τὴν παραμονὴν αὐτῶν πρὸ τοῦ Ἁγίου Ποτηρίου, διαγκωνιζόμενοι νὰ λάβουν τὴν Θείαν Κοινωνίαν καὶ μάλιστα χωρὶς νὰ ἔχουν παρακολουθήσει τὸ Μυστήριον, ἴσως δὲ κάποιοι καὶ χωρίς τὴν δέουσαν προετοιμασίαν. Γεγονός εἶναι ἀκόμη ὅτι οἱ πλεῖστοι τούτων τὸν ὑπόλοιπον χρόνον ἀπέχουν τῆς Θείας Μεταλήψεως, προφανῶς ἀπὸ ἄγνοια τῶν «κεκανονισμένων» ἤ παραπληροφόρησιν.

Διὰ νὰ ἐκλείψῃ ἡ διαμορφωθεῖσα αὐτὴ λατρευτικὴ ἀταξία ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἔκρινε σκόπιμον νὰ θέσῃ ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν καὶ δι’ ὑμῶν εἰς τὸν Κλῆρον καὶ εἰς ὅλον τὸ πλήρωμα τῆς καθ’ ὑμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως τὰ κατωτέρω :Βασικὴ πεποίθησις κάθε Ὀρθοδόξου Χριστιανοῦ εἶναι, ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ δὲν ἦλθεν εἰς τὴν γῆν μας διὰ νὰ μᾶς δώσῃ μόνον τὴν ὑπέροχον διδασκαλίαν Του, ἀλλὰ διὰ νὰ προσφέρῃ τὴν θυσίαν τοῦ Σώματός Του καὶ τοῦ αἵματός Του. Ἡ θυσία Του αὐτὴ μάλιστα πρέπει νὰ διαιωνίζεται, ὥστε οἱ πιστεύοντες εἰς Αὐτὸν νὰ κοινωνοῦν αὐτὸ τὸ σῶμα Του καὶ τὸ αἷμα Του. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάληξις τῆς θείας διδασκαλίας Του καὶ ὁ πυρὴν τῆς Ἐκκλησίας Του.

Διὰ τὸ μεγάλο αὐτὸ θέμα ἔχουμε τὴν μαρτυρίαν τῶν Εὐαγγελιστῶν καὶ Ἀποστόλων Του. Τόσον οἱ τρεῖς πρῶτοι Εὐαγγελισταί (Ματθαῖος Κεφ 26, Μᾶρκος Κεφ. 14, Λουκᾶς Κεφ. 22), ὅσον καὶ ὁ Παῦλος στὴν Α´ πρὸς Κορινθίους ἐπιστολὴν (Κεφ. 11) διηγοῦνται λεπτομερῶς τὸ γεγονός τῆς ἱδρύσεως καί τῆς παραδόσεως τοῦ μεγάλου αὐτοῦ Μυστηρίου κατὰ τὴν ἑσπέραν τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου.

Συνεχίστε την ανάγνωση του “Περὶ συμμετοχῆς τῶν πιστῶν εἰς τὴν Θ. Κοινωνίαν”

εγκύκλιος ΙΜΘΛ

Ἀριθμ. Πρωτ. 279

                                                                                     Ἐν Λεβαδείᾳ τῇ 12ῃ Μαρτίου 2020

Πρός

τόν  Ἱερό Κλῆρο,

τίς Μοναστικές  Ἀδελφότητες  καί τό Χριστεπώνυμον Πλήρωμα

τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεώς μας

 

Ἀγαπητοί μου ἀδελφοί,

      Ἡ Τοπική μας Ἐκκλησία λαμβάνοντας ὑπ’ ὄψιν της τήν ἐμφάνιση τοῦ νέου κορωνοϊοῦ (Covid-19) στήν πατρίδα μας ὡς καί τά ἐρωτήματα καί τίς ἀνησυχίες πολλῶν πιστῶν, μέ αἴσθημα ποιμαντικῆς εὐθύνης καί σύμφωνα καί μέ τίς ἀποφάσεις τῆς Διαρκοῦς Ἱερᾶς Συνόδου καί τίς ὑποδείξεις τοῦ Ὑπουργείου Ὑγείας ἐπισημαίνει τά κάτωθι:

  • Νά ἀκολουθοῦμε ὅλοι ἀνεξαιρέτως, τά ἀπαραίτητα μέτρα, σύμφωνα μέ τίς συστάσεις τῶν ἁρμοδίων Κρατικῶν Φορέων μέ ἀπώτερο σκοπό τήν πρόληψη μετάδοσης τῆς νόσου.
  • Ἀναφορικά μέ τά μέτρα ὑγιεινῆς στούς Ναούς μας οἱ Ἱερεῖς καί οἱ λαϊκοί συνεργάτες ὀφείλουν νὰ ἀκολουθοῦν τὶς ὑποδείξεις τοῦ Ὑπουργείου ‘Υγείας γιὰ  τήν διατήρησή τους σὲ ὑψηλὰ ἐπίπεδα  καθαριότητας καί ἀερισμοῦ. Ἤδη ἀπολυμάνθηκαν οἱ χώροι τῶν Ἱδρυμάτων τῆς Μητροπόλεως καί κάποιοι Ἱεροί Ναοί μας.
  • Στούς Ἱερούς Ναούς τῆς Μητροπολιτικῆς μας Περιφερείας θὰ τελοῦνται οἱ Ἱερές Ἀκολουθίες. Οἱ πιστοί, μποροῦν νὰ συμμετέχουν σ’ αὐτές, χωρὶς νὰ ἐξαναγκάζονται. Προτρέπουμε καί παρακαλοῦμε τούς πιστούς τῆς Μητροπόλεώς μας πού ἀνήκουν στίς ὑγειονομικά εὐπαθεῖς ὁμάδες, νά εἶναι προσεκτικοί καί νά παραμένουν στά σπίτια τους, ἐφαρμόζοντας τίς ὀδηγίες τῶν εἰδικῶν καί νά παρακολουθοῦν ἀπό τούς τηλεοπτικούς δέκτες ἤ τό ραδιόφωνο τίς Ἱερές Ἀκολουθίες καί νά προσεύχονται.
  • Με κριτήριο τήν προστασία τῶν τροφίμων καί τῶν ἐργαζομένων, δέν ἐπιτρέπονται τά ἐπισκεπτήρια στά Θεραπευτήρια Χρονίων Παθήσεων καί στά ἄλλα Ἱδρύματα τῆς τοπικῆς μας Ἐκκλησίας.
  • Ἀναστέλλεται ἡ λειτουργία ὅλων τῶν ὑποστηρικτικῶν  δράσεων τοῦ Ὀργανισμοῦ Κοινωνικῶν Δομῶν «Η ΑΡΩΓΗ».
  • Ἀναστέλλεται, ἐπίσης, ἡ λειτουργία τοῦ Κέντρου Διημέρευσης καί Ἡμερήσιας Φροντίδας ΑμΕΑ «ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ».
  • Ἀκόμη, ἀναστέλλονται μέχρι νεωτέρας ἡ λειτουργία: τῶν Σχολῶν Βυζαντινῆς Μουσικῆς, τῶν κατηχητικῶν σχολείων, τῶν ἐπιμορφωτικῶν σεμιναρίων, οἱ προγραμμα­τισμένες ἐνοριακές δραστηριότητες καί οἱ ἐκδηλώσεις τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεώς μας ὡς και οἱ ἑσπερινές ὁμιλίες καί συνάξεις, οἱ ὁποίες σχετίζονται μέ συναθροίσεις κοινοῦ.
  • Ἀναστέλλονται, τέλος οι προγραμματισμένες ἐνοριακές ἐκδρομές καί ἐπισκέψεις, ὅπως καί οἱ ἐκδρομές τῶν νεανικῶν συνάξεων καί τῶν κατηχητικῶν σχολείων.

Παρακαλοῦμε νά ἀποφευχθοῦν οἱ ἐκδηλώσεις πανικοῦ καί συνιστοῦμε ψυχραιμία καί ὑπομονή γιά τήν ἀντιμετώπιση τῆς δύσκολης αὐτῆς κατάστασης.

Εὐχόμαστε μέ τήν χάρη τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ καί τίς πρεσβείες τῶν Ἁγίων τῆς Βοιωτικῆς Ἐκκλησίας νά ξεπεράσουμε τήν δοκιμασία αὐτή ἔχοντας τήν ἀδιάψευστη ἐλπίδα ὅτι ὁ χορηγός τῆς Ζωῆς, πού εἶναι ὁ  Ἴδιος  ὁ  Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, δέν θά μᾶς ἐγκαταλείψει.

Μέ πατρικές εὐχές  καί  ἀγάπη

Ο   ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

† Ο ΘΗΒΩΝ ΚΑΙ ΛΕΒΑΔΕΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Ανακοίνωση

Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος κατά την σημερινή Συνεδρίασή της και στο πλαίσιο της προχθεσινής αποφάσεώς της (9.3.2020) περί της λήψεως μέτρων για την αντιμετώπιση της επιδημίας του κορονοϊού, απεφάσισε, τις δύο επόμενες εβδομάδες (11 έως και 29 Μαρτίου 2020):

– Να ανασταλεί η λειτουργία των Κατηχητικών Σχολείων, των Σχολών Γονέων, των Σχολών Βυζαντινής Μουσικής, Αγιογραφίας, των Συνάξεων Νέων και Μελέτης Αγίας Γραφής και των άλλων συναφών δραστηριοτήτων, ως και να αναβληθούν οι διάφορες εκδηλώσεις, εκδρομές, αθλητικές δραστηριότητες που έχουν προγραμματισθεί κατά την περίοδο αυτή, ενώ προτρέπει τους νέους να μην παρευρίσκονται σε κλειστούς χώρους όπου συνωστίζονται πολλοί.

– Να ανασταλεί η λειτουργία όλων των εκκλησιαστικών ανοικτών δομών, των Βρεφονηπιακών και Παιδικών Σταθμών κ.ά., και να μην επιτρέπονται επισκέψεις σε όλες τις κλειστές εκκλησιαστικές δομές των ορφανοτροφείων, των μονάδων ΑΜΕΑ, των Γηροκομείων κ.ά., όπως και να εφαρμοσθούν άμεσα τα μέτρα που αφορούν σε αυτές τις δομές, όπως έχουν ανακοινωθεί από τους δημοσίους υπευθύνους φορείς.

– Οι Υπηρεσίες της Ιεράς Συνόδου, της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και των Ιερών Μητροπόλεων να λειτουργήσουν για το κοινό, μόνο για μία ώρα ημερησίως κατά τις εργάσιμες ημέρες.

– Τα συσσίτια της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και των Ιερών Μητροπόλεων να λειτουργήσουν υπό την μορφή της διανομής των πακέτων-γευμάτων και όχι της σίτισης εντός των σχετικών δομών.

– Να αναθέσει στην Συνοδική Επιτροπή Κοινωνικής Προνοίας και Ευποιΐας την σύνταξη καταλόγου οδηγιών των απαιτουμένων μέτρων για τα Φιλανθρωπικά Ιδρύματα της Εκκλησίας και την διά των Ιερών Μητροπόλεων αποστολή τους σε αυτά προς άμεση εφαρμογή.

Η ΔΙΣ προτρέπει τους Σεβασμιωτάτους Αρχιερείς όπως οι τοπικές εορτές τελούνται λιτώς, μόνον με την παρουσία του οικείου Αρχιερέως κατά την περίοδο αυτή.

Επίσης τάσσεται πλήρως με τις αποφάσεις των αρμοδίων υπευθύνων κρατικών φορέων σχετικά με την λήψη των αναγκαίων μέτρων για την προφύλαξη της δημόσιας υγιείας.

Τέλος, η ΔΙΣ επιβεβαιώνει την απόφασή της για την απρόσκοπτη συνέχιση της λειτουργίας των Ιερών Ναών και την τέλεση σε αυτούς των ιερών ακολουθιών.

Εκ της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος

Παίζουμε Ενοριακά (Ενημέρωση)

Αγαπητά μας παιδιά και γονείς, όπως αντιλαμβάνεστε το “ΠΑΙΖΟΥΜ(Ε)ΝΟΡΙΑΚΑ” αναβάλλεται. Βρείτε επιτραπέζια και εξασκηθείτε (τώρα που κάθεστε) και μην… αποβλακωθείτε στο “χαζοκούτι” και στο κινητό σας, ώστε να είστε “ΜΕΓΑΛΟΙ” παίχτες και να μας κερδίσετε όταν θα παίξουμε, μετά το Πάσχα. Επίσης και το κατηχητικό δεν θα γίνει αυτό το Σάββατο (14/3) και το άλλο (21/3), όπως και το Κυριακάτικο ενοριακό κέρασμα 15/3 και 22/3

—————————————————————————————–

Tο Σάββατο 14 Μαρτίου στις 6.00 μ.μ.

Στο ενοριακό μας Κέντρο (στον όροφο)

Κλείνουμε γονείς και παιδιά τις οθόνες από κινητά, υπολογιστές, tablet κ.λπ.και ερχόμαστε στο Ενοριακό Κέντρο του Αγίου Γεωργίου Λειβαδιάς για να παίξουμε επιτραπέζια παιχνίδια. Θα προσφέρουμε καφεδάκι, ποπκορν, πατατάκια, αναψυκτικά και ότι άλλο νηστήσιμο μας φέρετε οι γονείς (πάσα προσφορά δεκτή).

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ εβδομάδος από 8-15 Μαρτίου 2020

ΚΥΡΙΑΚΗ  της Ορθοδοξίας 8/3ου : 6.30 μ.μ. Ο Κατανυκτικός Εσπερινός στην Ευαγγελίστρια

ΔΕΥΤΕΡΑ 9/3ου :  5.00 μ.μ.  Ιερά Παράκληση στον Άγιο Φανούριο (από την άλλη εβδομάδα 6.00 μ.μ. Μεγάλο Απόδειπνο), 6.30 μ.μ. ομιλία στον Άγιο Γεώργιο από τον π. Χρήστο Παναγιωτόπουλο με θέμα: «Τα μυστικά του πνευματικού αγώνα κατά τον Άγιο Παΐσιο»

ΤΕΤΑΡΤΗ 11/3ου  : 6.30 μ.μ. Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία

ΠΕΜΠΤΗ 12/3ου  : 6.00 μ.μ. Μεγάλο Απόδειπνο, Εξομολόγηση

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13/3ου  : 7.00 π.μ. Προηγιασμένη Θ. Λειτουργία, 7.30 μ.μ. Β΄ Χαιρετισμοί, 9.00 μ.μ. Β΄ Χαιρετισμοί

ΣΑΒΒΑΤΟ 14/3ου : 7.00 π.μ. Θεία  Λειτουργία στον Άγιο Αθανάσιο, 10.30-11.30 π.μ. κατηχητικό και 11.30-1.00 μ.μ. χορευτικό, 5.00 μ.μ. Εσπερινός                                                                                       

ΚΥΡΙΑΚΗ Γρηγορίου του Παλαμά  15/3ου  : 7.00 π.μ. Θεία  Λειτουργία Μεγάλου Βασιλείου και 10.00 π.μ. ενοριακό κέρασμα στο πνευματικό κέντρο του Ναού μας.

Ο Άγιος Φανούριος είναι καθημερινά ανοικτός 4.00-5.30 μ.μ

  • (Με πρόταση ενορίτη μας), θα ξεκινήσουμε τις επισκέψεις σε μοναχικά, πάσχοντα ή εμπερίστατα άτομα. Όσοι ενδιαφέρονται θα συνεννοηθούν με τους ιερείς του Ναού.
  • «ΟΜΑΔΑ ΑΡΤΟΚΛΑΣΙΩΝ». Σε συγκεκριμένες Θείες Λειτουργίες (συμβολικά 33) τελείται αρτοκλασία και μαζεύονται χρήματα (Μπορείτε να προσφέρετε 3€ ανά αρτοκλασία-για όσες επιθυμείτε- ή 100€-όχι απαραίτητα όλα μαζί- και για τις 33 όλης της χρονιάς) υπέρ διαφόρων φιλανθρωπικών, λατρευτικών και λοιπών αναγκών του Αγίου Γεωργίου και των παρεκκλησίων μας. Όσοι  ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν μπορούν να το δηλώσουν στον π. Νικόλαο ή στον Αντιπρόεδρο του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου κ. Πλήτσο.
  • ΠΑΙΖΟΥΜ-ΕΝΟΡΙΑΚΑ. Το Σάββατο 14 Μαρτίου στις 6.00 μ.μ. θα κλείσουμε γονείς και παιδιά τις οθόνες από κινητά, υπολογιστές, tablet κλπ. και θα έρθουμε στο ενοριακό κέντρο για να παίξουμε επιτραπέζια παιχνίδια. Θα προσφέρουμε καφεδάκι, αναψυκτικό και εδέσματα στον όμορφα διαμορφωμένο ζεστό χώρο της αίθουσας του κατηχητικού (εκεί που γίνεται το Κυριακάτικο κέρασμα). Όσοι ενδιαφέρονται να το δηλώσουν στον π. Νικόλαο (6972211705) ή στο Ναό (2261028535).

παρουσίαση βιβλίου : Σύγχρονες Βαβέλ.

Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια προσπάθεια μελέτης του μεταναστευτικού φαινομένου σε παγκόσμιο κλίμακα και κατ’ εξοχήν στην Ελλάδα. Είναι το επιστέγασμα μιας μακρόχρονης έρευνας στην αθηναϊκή γειτονιά του Αγίου Παντελεήμονα, στα πλαίσια διδακτορικής εργασίας του συγγραφέα.
…Ο καπιταλισμός και η αποικιοκρατία αποδιάρθρωσαν παγιωμένες ισορροπίες του ανθρώπινου βίου, πυροδοτώντας τις μεγαλύτερες μετακινήσεις πληθυσμών στην ιστορία. Έτσι, το μεταναστευτικό τείνει να αναδειχθεί σε υπ’ αριθμόν ένα ζήτημα του 21ου αιώνα, καθώς συμπυκνώνει όλες τις παγκόσμιες αντιθέσεις – γεωπολιτικές, πολιτιστικές, οικονομικές, οικολογικές και δημογραφικές.
…Η παγκοσμιοποίηση, θεωρώντας ότι οι άνθρωποι και οι κοινωνίες τους μπορούν να λειτουργήσουν ως αεικίνητα εμπορεύματα, αποθέωσε αυτή τη ρευστότητα, ως τα προανάκρουσμα μιας υπερεθνικής, πολυπολιτισμικής παγκόσμιας κοινωνίας. Και φυσικό, θα συμβεί τα αντίθετο, και η Ευρώπη θα μεταβληθεί σε θέατρα σφοδρών διαπολιτισμικών συγκρούσεων, που με την σειρά τους παράγουν έναν σοβινιστικό σπασμό. Η ίδια η παγκοσμιοποίηση, οδηγώντας εκτός ελέγχου φαινόμενα όπως η μετανάστευση, προετοιμάζει την “Ευρώπη-φρούριο” που σήμερα καταγγέλλει.
…Και αν, στη Δύση, η νέα μεγάλη μετακίνηση των λαών αποτελεί εν μέρει τη νέμεση της αποικιοκρατικής ύβρεως, η αποικιακρατούμενη Ελλάδα βρίσκεται στη δεινότερη θέση, όντας στο σύνορο των κόσμων που συγκρούονται.
…Εξάλλου, υπάρχουν δυνάμεις που επιθυμούν μια τέτοια εξέλιξη. Στην Ανατολή, το νεο-οθωμανικό καθεστώς της γείτονος επιθυμεί να ανασυστήσει έναν αυτοκρατορικό δεσποτισμό και μεθοδεύει τη μεταβολή της πολιτιστικής και εθνολογικής σύνθεσης στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια. Στη Δύση, τόσο η φιλελεύθερη Μέρκελ όσο και ο αντιφιλελεύθερος Ορμπάν θέλουν να μεταβάλουν την Ελλάδα σε μεθόριο ελέγχου και hot spot, όπου θα φιλτράρονται τα μεταναστευτικά ρεύματα.
…Στη γειτονιά του Αγίου Παντελεήμονα, αναδείχτηκαν in viva αυτοί οι μηχανισμοί: η ανεξέλεγκτη μετανάστευση πολιτισμικά μη αφομοιώσιμων πληθυσμών οδήγησε σε μια γενικευμένη “σύγκρουση πολιτισμών” και έδωσε τη δυνατότητα να ριζώσει -σε τμήματα του ελληνικού πληθυσμού- το ναζιστικό φαινόμενο.
…Μόνη διέξοδος απέναντι στο δίλημμα: ψευδο-πολυπολιτισμική αποσύνθεση ή ναζιστική σύσπαση, η αριστοτελική “μεσότητα” της απόρριψης της λογικής των no-border με παράλληλη αποδοχή και ένταξη πληθυσμών πολιτισμικά συμβατών με τους Έλληνες, σε αριθμούς και μεγέθη που αποκλείουν τη δημιουργία γκέτο. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)